logo largeVan Zeeuwse Komaf. Baanvegers 
Geschreven door Daniël Jac. Schuilwerve

Ging het hard vriezen dan kwamen de schaatsen voor de dag. Op slootjes in de polders werd al eerder gereden. De grootste drukte speelde zich af op de vesten die rondom de stad lagen. Aan de kanten in de grasberm en ook op het ijs, kwamen tentjes te staan die voor de innerlijke versterking van de mens zorgden door hete chocolademelk en erwtensoep te verkopen. Ook verschenen er stalletjes waarin mannen stonden die zich met schaatsenreparaties bezighielden. Er brak weleens een schaatsriempje en men trok de schaatslinten ook wel stuk. Konden deze niet meer gemaakt worden met een klinknageltje of een naald met vissersgaren dan moest men bij de reparateurs maar nieuwe riempjes of schaatslinten kopen.

1905 Koek-en-Zopie, veste Middelburg

Koek- en Zoopie tent 1905. Verkoop van hete chocolademelk en erwtensoep. Ook wel koude alcoholische dranken.

Om de schaatsbanen goed te kunnen berijden, waren baanvegers nodig om ze schoon te houden. Deze onmisbare arbeidskrachten kwamen dan vaak uit de grote groep werklozen voort die hiermede weer een snee brood op de plank kregen. Bij ons thuis in de kelder maakte vader voor ooms en kennissen de schuivers om sneeuw en ijs te ruimen. Zij veegden de banen van één vest want daaraan hadden zij hun handen al vol. Als mijn ooms met nog twee kennissen het baanvegen niet konden bijhouden, werd mijn vader te hulp geroepen om assistentie te verlenen, want er waren machtig lange banen bij langs de vesten van de singels. Als de banen niet regelmatig werden schoon geschoven konden de schaatsenrijders wel inpakken. Het ijs op de schaatsbanen diende glad te zijn en vrij van sneeuw. Ook de losse laag ijspulver veroorzaakt door de schaatsers moest steeds weer naar de middenberm geschoven worden. Het was een flinke kluif werk om de ijsbanen iedere dag goed schoon te houden. Vier man hadden er een dagtaak aan en het was een koud baantje. Eén van de baanvegers schaatste rond met een busje om geld op te halen voor het werk. Maar als 's avonds laat de balans werd opgemaakt van de opbrengst uit het busje dan bleek dit geen vetpot te zijn. Er reden een hoop zwartrijders rond die het fooienbusje van de baanvegers handig ontweken met hun snelle friese doorlopers. De schaatsenrijders waren uiteraard niet verplicht om een fooitje aan de baanveger te geven.

1930 Baanvegers, Seissingel te Middelburg

De karige opbrengst werd met vader besproken. Hij wist hier wel raad mee. Mensen die profiteren en zich drukken voor een stuivertje hou je natuurlijk altijd. Je kon ze niet de ijsbaan afsturen. Dat ging niet, maar het was ook niet nodig. Er bestond nog zoiets als moraal, dus je moest de profiteurs in de gaten laten lopen. Vader kocht een paar boekjes genummerde lootjes met voor iedere dag een andere kleur. En een doos vol met spelden. Toen de baanveger hiermede op de schaatsers afreed kwam er wel gauw verandering in hun houding. Iedere schaatser die betaald had, een kleine bijdrage, reed nu met een gekleurd nummertje rond, vastgeprikt op zijn ijstrui. Wie nog zonder nummertje rond bleef schaatsen reed natuurlijk mooi voor joker. Op een enkele uitzondering na gaf nu iedere schaatser een fooitje voor de baanveger en de man die het geld moest ophalen wist nu precies bij wij hij moest zijn.'s Avonds laat was het tellen geblazen uit de baanvegerspot. De koperen centen, de tweeënhalve centstukken, die „kluten" werden genoemd en de vierkante nikkelen stuivertjes en soms weleens een dubbeltje, werden gesorteerd. Daarna werd de buit in porties van vier verdeeld onder de baanvegers. De geldopbrengst was sinds de lootjes waren ingevoerd met sprongen omhoog gegaan.

Bronnen, noten en/of referenties:
- Voor dit webartikel is gebruik gemaakt van 'Verhalen rond de Lange Jan 1936-1940'
- Uitgave Den Boer, Middelburg 1977

 

Brongegevens

Info met behulp van de Gids door Walcheren, gedrukt bij C.H.J. van Benthem Jutting te Middelburg. De Gids door Walcheren en Gids voor Middelburg, gedrukt bij J.C & W. Altorffer te Middelburg. Voorts is er gebruik gemaakt van "De monumenten van Middelburg" van W.S. Unger. Ontbrekende gegevens zijn verkregen uit websites en overige publicaties. Voor de juiste adressen hebben we gebruik gemaakt van het "Stratenregister Middelburg", een naslagsysteem betreffende de wijk-, straatnaam- en huisnummerwijzigingen in Middelburg samengesteld door het Gemeentearchief Middelburg in 1989.

Brongegevens foto's

Gebruik van foto's uit de Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed | Historisch-topografische atlas 'Zelandia Illustrata' van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (KZGW) Beeldbank Zeeland | Archieven.nl | TU Delft Beeldbank | Rijksmuseum | Collectie glasnegatieven in beheer van Oud Middelburg. Veel foto's zijn aangepast en ingekleurd met de hand door Oud Middelburg. Het garandeert geenszins dat de ingekleurde afbeelding een nauwkeurige weergave is van de daadwerkelijke momentopname.

Auteursrecht

Op sommige op de site aanwezige creaties (vormgeving, beeldmateriaal en teksten) rust intellectueel eigendomsrecht. Wilt u gebruik maken van de publicaties zoals deze op de website worden getoond, met name het beeldmateriaal met brongegevens van de rechthebbenden, kopieer/link dan het webadres van de desbetreffende pagina. Gelieve de afbeeldingen en/of tekst niet geheel of gedeeltelijk te kopiëren, te reproduceren, te plakken of te fotokopiëren, screenshots te maken of te knippen. Hiermee schendt u ons en andermans rechten.